เปิดอาณาจักร ‘ZEN Group’ ธุรกิจอาหารญี่ปุ่นพันล้าน มีร้านอะไรอยู่ในเครือบ้าง?

หลายคนคงคุ้นเคยกับชื่อ ‘ZEN’ เป็นร้านอาหารญี่ปุ่นที่มากับภาพลักษณ์ดูดี มีสาขาในห้างใหญ่ ๆ แต่ถ้าบอกว่าเบื้องหลังโลโก้เดียวกันนี้คือ “เครือร้านอาหาร” ขนาดใหญ่ ที่ไม่ได้มีแค่สุกี้ยากี้หรือซูชิ คุณจะเชื่อไหม?

เรื่องราวของ ZEN เริ่มต้นในปี 2534 เมื่อคุณสุทธิเดช จิราธิวัฒน์ ผู้ก่อตั้งที่ลงมือบุกเบิกตลาดอาหารญี่ปุ่นในไทย เปิดร้านแรกภายใต้ชื่อ ZEN เพื่อนำเสนออาหารญี่ปุ่นในมาตรฐานที่คนไทยเข้าถึงได้ และจากร้านเล็ก ๆ จุดนี้กลายเป็นการเดินทางที่ขยายตัวสู่เครือแบรนด์อาหารหลากหลายรูปแบบในเวลาต่อมา

แน่นอนว่าผู้ก่อตั้งและแรงขับเคลื่อนของธุรกิจมาจากตระกูลที่มีบทบาททางธุรกิจในไทย และการตัดสินใจเดินเกมแบบ multi-brand ทำให้ ZEN เปลี่ยนจาก “ร้านเดียว” เป็นกลุ่มที่มีแบรนด์ทั้งสายญี่ปุ่น สายยากินิกุ คาเฟ่ ไปจนถึงอาหารไทยและอีสานร่วมสมัย เช่น AKA, On The Table, Sushi Cyu, Tummour ซึ่งรายการแบรนด์ในเครือมีทั้งที่พัฒนาด้วยตัวเอง และที่เข้าซื้อมาอยู่ในเครือ

แล้วขนาดของอาณาจักร ZEN เป็นอย่างไรบ้างตอนนี้? 

จากรายงานประจำปีล่าสุด เมื่อวันที่ 31 ธ.ค. 2567 อาณาจักร ZEN Group บริหารร้านอาหารรวมกันกว่า 320 สาขา แบ่งสัดส่วนเป็นสาขาของบริษัท 177 สาขา, สาขาแฟรนไชส์ในประเทศ 127 สาขา และสาขาแฟรนไชส์ต่างประเทศ 16 สาขา เช่น พม่า ลาว มาเลเซีย โดยรายได้หลักมาจากธุรกิจร้านอาหารประมาณ 70% และส่วนที่เหลือมาจากแฟรนไชส์และธุรกิจผลิตผู้จัดจำหน่าย ซึ่งสะท้อนว่าโมเดลผสมระหว่างสาขาบริษัทกับแฟรนไชส์เป็นหัวใจการขยายสเกลของแบรนด์ จนเติบโตและมีรายได้หลายพันล้านต่อปี

สำหรับผลประกอบการย้อนหลัง ของ ‘ZEN Group’

- ปี 2567 รายได้รวม 4,092.08 ล้านบาท กำไรสุทธิ 56.87 ล้านบาท 

- ปี 2566 รายได้รวม 3,945.38 ล้านบาท กำไรสุทธิ 157.60 ล้านบาท 

- ปี 2565 รายได้รวม 3,413.12 ล้านบาท กำไรสุทธิ 153.91 ล้านบาท


แล้วทำไม ZEN ถึงเติบโตได้ขนาดนี้? ถ้าจะสรุปให้เข้าใจง่ายอาจวิเคราะห์ได้ ดังนี้ 

1. แตกแบรนด์เพื่อครอบคลุมทุกโอกาสการกิน
แทนที่จะยึดติดกับแบรนด์เดียว ZEN แตกพอร์ตเป็นหลายแบรนด์ตามเซกเมนต์ ไม่ว่าจะเป็น อาหารญี่ปุ่นพรีเมียม ยากินิกุ คาเฟ่ casual dining ไปจนถึงร้านอาหารไทยแบบสตรีทหรือโมเดิร์น ทำให้มีช่องทางขายหลายรูปแบบและเข้าถึงลูกค้าหลายเจนแบบพร้อมกัน

2. ใช้ M&A และการรับสิทธิ์แฟรนไชส์เป็นเครื่องเร่งการเติบโต
นอกจากจะเปิดสาขาเองแล้ว ZEN ยังซื้อแบรนด์ที่มีศักยภาพเข้ามาเติมในพอร์ต หรือขยายผ่านโมเดลแฟรนไชส์ที่ช่วยให้โตเร็ว โดยไม่ต้องแบกรับต้นทุนสาขาทั้งหมด ซึ่งแบบผสมนี้ช่วยให้ขยายได้ทั้งความเร็วและขนาดของธุรกิจ โดยยังคงมาตรฐานแบรนด์ได้

3. ลงทุนระบบหลังบ้านและซัพพลายเชนเพื่อคุมต้นทุนและคุณภาพ
เมื่อมีหลายแบรนด์ การมีระบบจัดซื้อและการผลิตกลาง (central kitchen, food supply) ช่วยคุมต้นทุน ให้มาตรฐานรสชาติสม่ำเสมอ และลดความเสี่ยงจาก supply shock นี่คือเหตุผลที่แบรนด์ในเครือ ZEN Group ขยายสาขาได้จำนวนมาก โดยยังรักษาคุณภาพไว้

4. รีเฟรชประสบการณ์และเล่นกับเทรนด์
ไม่ใช่แค่เปิดร้านใหม่ แต่ ZEN ลงทุนปรับบรรยากาศเมนู และการสื่อสารให้เข้ากับไลฟ์สไตล์คนรุ่นใหม่ จากการออกคอนเซ็ปต์ร้านแบบ Tokyo Café ไปจนถึงการใช้ดิจิทัลในการสื่อสารและการตลาด ทำให้แบรนด์เก่าไม่กลายเป็นของตกรุ่นนั่นเอง 

อีกมุมที่น่าสนใจ คือ ZEN เคยเข้าสู่ตลาดหุ้น (IPO) เพื่อระดมทุนสำหรับขยายธุรกิจ ซึ่งเป็นสัญญาณว่ากลุ่มต้องการโตแบบเป็นระบบ และเพิ่มความโปร่งใสในสายตานักลงทุน ซึ่งนี่ทำให้การวางแผนระยะยาวและการซื้อกิจการทำได้ง่ายขึ้น

สรุปแล้ว ZEN อาจเริ่มจากร้านญี่ปุ่นชื่อเดียว แต่เบื้องหลังนั้น มีทั้งกลยุทธ์ธุรกิจและการลงทุนที่ทำให้แบรนด์นี้กลายเป็นชื่อที่อยู่ในใจคนไทยเมื่ออยากกินอาหารญี่ปุ่นนอกบ้าน ซึ่งไม่ใช่แค่เรื่องรสชาติ แต่เป็นการจัดวางตัวเองให้เป็น “ส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน” ของผู้บริโภคนั่นเอง 


ขอบคุณข้อมูลจาก ZEN Corporation